استفاده کنندگان از اطلاعات مالی برای تصمیم گیری درست نیازمند اطلاعات صحیح و قابل اعتماد می باشند. آنها برای موفقیت در تصمیم گیری به دنبال تایید اطلاعات می باشند. حسابرسی صورت های مالی نقش مهمی برای اطمینان بخشی نسبت به منصفانه و صحیح بودن اطلاعات مالی بر عهده دارد. برخی از صاحب نظران معتقدند کیفیت حسابرسی اندازه گیری توانایی حسابرسی برای کاهش پارازیت و بهبود کیفیت داده های حسابداری می باشد. مولفه های متفاوتی بر کیفیت حسابرسی تاثیر گذار است که همگی در یک اجرا و مشاوره حسابرسی قابل ذکر هستند. پژوهش های مختلفی درباره کیفیت حسابرسی انجام شده است. هدف این مقاله مروری بر تحقیقات انجام شده می باشد. به همین منظور در ابتدا تعریفی از حسابرسی و کیفیت حسابرسی بیان شده و پس از آن موارد متعددی درباره عوامل تاثیر گذار و تاثیر پذیر از کیفیت حسابرسی ذکر شده است.

مقدمه ای بر کیفیت اجرا و  مشاوره حسابرسی

 در دنیای صنعتی امروز وجود اطلاعات مالی قابل اتکا از اهمیت حیاتی برخوردار است. اقتصاد بسیاری از کشورها در کنترل شرکت های سهامی بزرگی قرار دارد که سرمایه مورد نیاز خود را از میلیون ها سرمایه گذار تامین کرده اند. سرمایه گذاران برای تصمیم گیری در مورد سرمایه گذاری خود از صورت های مالی ارائه شده شرکت ها استفاده می کنند. علل مختلفی (تضاد منافع میان تهیه کنندگان اطلاعات و استفاده کنندگان اطلاعات، پیچیدگی فرآیند تبدیل داده ها به اطلاعات ارائه شده، عدم دسترسی مستقیم استفاده کنندگان به اطلاعات به منظور ارزیابی و تشخیص کیفیت آنها) باعث شده تا سرمایه گذاران از صورت های مالی حسابرسی شده استفاده کنند. حسابرسان با ارائه اظهار نظر نسبت به صورت های مالی باعث اطمینان بخشی نسبت به قابلیت اعتماد و مربوط بودن اطلاعات می شوند. هر چه کیفیت حسابرسی بالاتر باشد، ارزش، اعتبار و قابلیت پذیرش آن به وسیله استفاده کنندگان از صورت های مالی افزایش می یابد. از آنجا که کیفیت اجرا و مشاوره حسابرسی دارای ابعاد متفاوتی است و به طور ذاتی مشاهده ناپذیر است، مشخصه حسابرسی خاصی وجود ندارد که به عنوان شاخصی برای اندازه گیری آن در نظر گرفته شود. آیا شاخص های تاثیر گذاری بر کیفیت حسابرسی وجود دارد؟ آیا کیفیت حسابرسی بر عواملی تاثیر گذار است؟

تعریف حسابرسی

حسابرسی عبارت است از فرآیند منظم و قاعده مند جمع آوری و ارزیابی بی طرفانه شواهد مربوط به فعالیت های یک واحد اقتصادی به منظور تعیین درجه انطباق ادعاهای مدیریت با مجموعه ای از معیار های از پیش تعیین شده و سپس گزارشگری نتایج به گروه های ذینفع، ذیحق و ذیعلاقه. از نقطه نظر اجرا و مشاوره حسابرسی می توان حسابرسی را می توان به سه دسته طبقه بندی کرد: حسابرسی صورت های مالی (عبارت است از رسیدگی به میزان انطباق ادعاهای مندرج در صورت های مالی با اصول پذیرفته شده حسابداری)، حسابرسی رعایت (در این نوع حسابرسی هدف از رسیدگی حسابرس عبارتست از بررسی میزان انطباق صورت های مالی با مجموعه قوانین، مقررات، بخشنامه ها و آیین نامه ها) و حسابرسی عملیاتی (این حسابرسی عبارت است از رسیدگی به سیستم کنترل های مدیریتی و عملیاتی شرکت به منظور ارزیابی اثر بخشی، کارآیی و صرفه اقتصادی به منظور شناسایی نقاط قوت و ضعف و ارائه پیشنهادات سازنده و عملی در جهت رفع نقاط ضعف).

اهمیت و ضرورت اجرا و مشاوره حسابرسی

وجود اطلاعات مالی قابل اتکا، لازمه بقای جامعه امروزین است. فرد سرمایه گذاری که تصمیم به خرید یا فروش سهام می گیرد، بانکداری که در مورد تایید یک تقاضای وام تصمیم می گیرد و دولت برای وصول درآمد مالیات متکی بر اظهار نامه های مالیاتی، همگی بر اطلاعاتی اتکا می کنند که توسط دیگران تهیه شده است. در بسیاری از این موارد، هدفهای تهیه کنندگان این اطلاعات، با هدفهای استفاده کنندگان از آن مغایر است. نیاز به وجود حسابرسان مستقل در چنین استدلالی مستتر است، یعنی افرادی با صلاحیت و صداقت حرفه ای که بتوانند مشخص کنند اطلاعات مالی که بر آن اتکا می شود تصویری مطلوب و کامل از واقعیت امر است یا خیر. دلیل اصلی وجود حرفه اجرا و مشاوره حسابرسی مستقل، وظیفه اعتبار دهی است. اعتبار دادن به صورتهای مالی، به معنای ایجاد اطمینان از مطلوبیت ارائه و قابلیت اتکای آنهاست.

مشاوره حسابرسی

مشاوره حسابرسی

کیفیت حسابرسی

کیفیت اجرا و مشاوره حسابرسی دارای سه جنبه اساسی براساس فرآیند حسابرسی است. این سه جنبه شامل ورودی، خروجی و عوامل محیطی است. ورودی های موثر بر کیفیت حسابرسی شامل استانداردهای حسابرسی، ویژگی های فردی (مانند توانایی، تجربه، ارزش های اخلاقی و طرز تفکر حسابرس)، روش شناسی صحیح فرآیندهای حسابرسی، اثر بخشی ابزارهای مورد استفاده و فنون کافی است. خروجی های موثر بر کیفیت حسابرسی، گزارش حسابرسی و ارتباطات حسابرس است. عوامل محیطی نیز شامل قوانین و مقررات و حاکمیت شرکتی است. دامنه کیفیت حسابرسی از کشف و گزارش انحرافات از  استانداردهای حسابداری به سوی اطمینان بخشی به کیفیت گزارشگری مالی افزایش یافته است. کیفیت حسابرسی بخشی از کیفیت گزارشگری مالی است، زیرا حسابرسی با کیفیت بالا، قابلیت اتکای گزارش های مالی را افزایش می دهد. این افزایش قابلیت اتکا به واسطه اعتبار بخشی بیشتر درباره منصفانه بودن صورت های مالی در انعکاس شرایط اقتصادی شرکت ایجاد می شود. باید به این نکته توجه داشت که کیفیت حسابرسی، تنها زیر مجموعه کیفیت گزارشگری مالی نیست. کیفیت گزارشگری مالی تحت تاثیر کیفیت صورت های مالی قبل از حسابرسی که جز ورودی های فرآیند اجرا و مشاوره حسابرسی هستند، نیز می باشد. کیفیت صورت های مالی حسابرسی شده پیشین به وسیله سیستم گزارشگری مالی و ویژگی های ذاتی شرکت که زیربنای اقتصادی شرکت را به تصویر می کشند، تعیین می گردند. بنابراین کیفیت گزارشگری مالی تابعی از کیفیت حسابرسی، کیفیت سیستم گزارشگری مالی و ویژگی های ذاتی شرکت می باشد.
در واقع ما به جای تعریف کیفیت اجرا و مشاوره حسابرسی معیار های موثر بر آن را ذکر می کنیم. معیارهایی نظیر اندازه، دوره تصدی وتخصص در صنعت و… به عنوان جانشینی برای اندازه گیری کیفیت حسابرسی در نظر گرفته می شوند. کیفیت حسابرسی مفهوم پیچیده ای است که نمی توان آن را به یک تعریف ساده محدود کنیم.

برخی عوامل موثر بر کیفیت حسابرسی

یکی از عواملی که بر کیفیت اجرا و مشاوره حسابرسی تاثیر گذار است تغییر مالکیت (خصوصی سازی) می باشد. نتایج حاصل از تحقیقات نشان می دهد که واگذاری سهام شرکت های بورسی از طرف سازمان خصوصی سازی، کیفیت حسابرسی این شرکت ها را افزایش می دهد. همچنین با افزایش درصد مالکیت انتقال یافته کیفیت حسابرسی نیز بهبود می یابد.
نتیجه پژوهش دیگری مبين رابطه معنادار و معکوس کیفیت اجرا و مشاوره حسابرسی و اندازه حسابرس (موسسه حسابرسی) است.
از دید صاحب نظران، فرآیند چرخش موسسات حسابرسی با قطع ارتباط بلند مدت میان صاحبکار و حسابرس موجبات استقلال حسابرسان را فراهم می آورد، اما همین فرآیند موجب می شود که کیفیت خدمات حسابرسی موسسات جدید در سال های ابتدایی پس از چرخش بدلیل عدم آشنایی کافی با فعالیت و صنعت صاحبکار کاهش یابد. نتایج تحقیق دیگری نشان می دهد که چرخش موسسات حسابرسی موجب افزایش کیفیت حسابرسی نمی شود.
یافته های دیگری حاکی از آن بوده است که شرکت های دارای سطوح بالاتر از مالکیت نهادی، از کیفیت حسابرسی بالاتری برخوردار می باشند؛ این در حالی است که تمرکز مالکیت نهادی موجب کاهش در کیفیت حسابرسی می گردد. محققین بیان کردند با توجه به یافته های تحقیق و اجرای اصل ۴۴ در رابطه با خصوصی سازی طریق ارجح آن است که ضمن واگذاری سهام شرکت ها به سرمایه گذاران نهادی، از تمرکز مالکیت آنها در شرکت ها جلوگیری به عمل آید تا با ایجاد تنوع بین مالکان، امکان رقابت بین آنها ایجاد گردد و کیفیت اجرا و مشاوره حسابرسی بهبود یابد.
در یک بررسی رابطه ی بین حق الزحمه حسابرس و تجربه حسابرس با کیفیت حسابرسی، به مدیران واحد تجاری پیشنهاد می شود با توجه به تاثیر مثبت افزایش حق الزحمه حسابرسی بر کیفیت حسابرسی، در حین ارزیابی های خود از هر واحد تجاری، به فاکتور افزایش حق الزحمه حسابرسی نیز توجه داشته باشند و همچنین با توجه به اینکه نتیجه این پژوهش نشانگر تاثیر مثبت افزایش تجربه حسابرس منجر به افزایش اقلام تعهدی اختیاری و به تبع آن کاهش کیفیت حسابرسی می شود با تغییر حسابرس باعث افزایش کیفیت حسابرسی شوند.
در پژوهش دیگری با بررسی رفتار چسبندگی هزینه ها و تاثیر آن بر کیفیت حسابرسی در ۱۱۴ شرکت طی سالهای ۱۳۸۳ تا ۱۳۹۲ نشان داده شد که با افزایش رفتار چسبندگی هزینه ها در هر سه سطح بهای تمام شده کالای فروش رفته، هزینه های اداری، عمومی و فروش و سایر هزینه های عملیاتی، کیفیت اجرا و مشاوره حسابرسی کاهش یافته است.
برخی دیگر بررسی کردند آیا بین مدیریت سود و کیفیت حسابرسی رابطه وجود دارد ؟ که در نتایج خود اعلام کردند بین مدیریت سود و کیفیت حسابرسی، دوره تصدی گری حسابرس و میزان تجربه در سطح اطمینان ۹۵٪ رابطه وجود دارد.
هدف اصلی گروه دیگری از محققین، بررسی تاثیر اندازه دستگاه حسابرسی بر کیفیت اجرا و مشاوره حسابرسی بود. نتایج نهایی تحقیق آنها نشان می دهد تفاوت معناداری بین کیفیت حسابرسی در سازمان حسابرسی و موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی وجود ندارد.

برخی عوامل تاثیر پذیر از کیفیت اجرا و مشاوره حسابرسی

در بررسی تاثیر کیفیت حسابرسی بر هزینه های نمایندگی در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، نتایج حاصل از پژوهش آشکار ساخت که شاخص های کیفیت حسابرس شامل اندازه حسابرس، دوره تصدی حسابرس و تخصص حسابرس در صنعت تاثیر مثبت معناداری روی کارایی فروش و کارایی هزینه های عملیاتی شرکت های نمونه دارد؛ به این معنا که موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی از کیفیت بالاتری برخوردار هستند و در کشف تحریفات با اهمیت تواناتر هستند.
در بررسی رابطه ی بین کیفیت اجرا و مشاوره حسابرسی و تجدید ارائه صورتهای مالی ناشی از مدیریت سود و مدیریت وجه نقد در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، نه فرضیه طراحی و مورد آزمون قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد بین معیارهای کیفیت حسابرسی و تجدید ارائه، رابطه معناداری وجود دارد. به عبارت دیگر، با افزایش کیفیت حسابرسی، احتمال تجدید ارائه ناشی از مدیریت سود و تجدید ارائه ناشی از مدیریت وجه نقد کاهش می یابد.
بر اساس سوابق موجود انتظار بر این است که افزایش کیفیت اجرا و مشاوره حسابرسی منجر به افزایش کیفیت افشا، کاهش عدم تقارن اطلاعاتی و افزایش نقد شوندگی سهام شرکت ها در بازار بورس گردد. لذا در پژوهش دیگری رابطه برخی معیارهای کیفیت حسابرسی (حق الزحمه حسابرسی، چرخش حسابرسان و اندازه حسابرس) با نقد شوندگی سهام (شکاف قیمت نسبی، شکاف قیمت مؤثر و عمق بازار) به عنوان متغیر وابسته، مورد بررسی قرار داده شد. نتایج نشان داد رابطه معناداری بین حق الزحمه حسابرسی مستقل و معیارهای نقد شوندگی شکاف قیمت مؤثر و عمق بازار وجود ندارد اما رابطه آن با شکاف قیمت نسبی (نقد شوندگی)، مثبت (منفی) و معنادار می باشد. لذا در مجموع در خصوص رابطه حق الزحمه حسابرسی مستقل با نقد شوندگی سهام نتیجه قطعی حاصل نگردید هر چند، شواهد به سمت عدم وجود رابطه معنادار قوی تر است. همچنین نتایج نشان داد شرکتهایی که به وسیله مؤسسات حسابرسی بزرگ حسابرسی می شوند، سهام نقد شونده تری دارند. بعلاوه یافته های پژوهش حاکی از عدم وجود رابطه معنادار بین چرخش حسابرسان و نقد شوندگی سهام بود.
در پژوهشی با عنوان “کیفیت حسابرسی و تقلب در صورت های مالی” به این نتیجه رسیدند که هر چه در شرکت ها، کیفیت اجرا و مشاوره حسابرسی بالاتر باشد ارتکاب شرکت ها به تقلب کمتر است.
در بررسی تاثیر کیفیت حسابرسی بر فرصت سرمایه گذاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، برای سنجش کیفیت حسابرسی از سه معیار اندازه حسابرس، دوره تصدی حسابرس و تخصص حسابرس در صنعت و برای فرصت سرمایه گذاری از معیار نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری دارایی ها استفاده نمودند. نتایج تحقیق نشان داد که بین اندازه حسابرس و دوره تصدی حسابرس با فرصت سرمایه گذاری رابطه مثبت و معنا داری وجود دارد. همچنین نتایج این تحقیق نشان داد بین تخصص حسابرس با فرصت سرمایه گذاری در بازار سرمایه ایران رابطه ی معنا داری وجود ندارد.
با توجه به پژوهش دیگری استدلال شد که بین تخصص حسابرس در صنعت و به موقع بودن گزارش حسابرس ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین، بین اندازه حسابرسی در خدمات اجرا و مشاوره حسابرسی و به موقع بودن گزارش حسابرس ارتباط معناداری وجود ندارد. در ضمن، بین اندازه شرکت، فرصتهای رشد و بازده داراییها با به موقع بودن گزارش حسابرس ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد. ولی بین اهرم مالی و به موقع بودن گزارش حسابرس ارتباطی مشاهده نگردید.
با استفاده از نمونه آماری ۱۱۳ شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران (۶۷۸ مشاهده) و بررسی کیفیت حسابرسی بر قابلیت مقایسه صورت های مالی، نشان داده شد که بین کیفیت اجرا و مشاوره حسابرسی و قابلیت مقایسه صورتهای مالی رابطه معنی داری وجود دارد. بر اساس نظریه مباشرت مدیران مباشران سهامداران تلقی می شوند. بر اساس این نظریه فرض می شود که سرمایه گذاران از خطرات فریبکاری مدیران آگاهند و مدیران نیز از نگرانی سهامداران از این بابت اطلاع دارند. به همین علت مدیریت شرکت، خود علاقمند به حسابرسی صورتهای مالی شرکت است و اعتقاد دارد که اگر کیفیت حسابرسی مطلوب نباشد، سرمایه گذاران به مدیریت شرکت و صحت عمل او شک می کنند و در نتیجه ریسک سرمایه گذاری خود را بالاتر ارزیابی می کنند و لذا حاضرند سهام شرکت را به بهای کمتر خریداری کنند

بحث و نتیجه گیری

با گسترش بازار سهام، تقاضای سرمایه گذاران برای اطلاعات قابل اتکا رو به افزایش می باشد. در واقع با توجه به اینکه حسابرسان وظیفه اعتبار و اطمینان بخشی نسبت به اطلاعات را برعهده دارند تقاضا برای اجرا و مشاوره حسابرسی در حال افزایش است. با توجه به رسواییهای اقتصادی که از گذشته تا کنون رخ می دهد باعث شده سرمایه گذاران به دنبال حسابرسی با کیفیت باشند تا احتمال اینکه صورت های مالی شامل تحریف با اهمیت باشند را کاهش دهند. موسسات حسابرسی نیز برای رقابت با یکدیگر به دنبال افزایش کیفیت اجرا و مشاوره حسابرسی خود می باشند. با توجه به اهمیت و تقاضا برای کیفیت حسابرسی، تا کنون تعریف مناسبی که مورد پذیرش مجامع بین المللی قرار گیرد ارائه نشده است، اما با مطالعه پژوهش های گذشته می توان مدلی مفهومی برای درک کیفیت حسابرسی ارائه نمود. در این تحقیق سعی شد تا عوامل مختلفی که در ارتباط با کیفیت حسابرسی هستند به واسطه پژوهش های گذشته معرفی شوند تا پژوهشگران، استفاده کنندگان از اطلاعات و حسابرسان را در انتخاب یک روند مناسب برای کسب بهترین بازدهی کمک کند.

برای انجام خدمات مشاوره حسابرسی برای شرکت خود، همین حالا با ما تماس بگیرید.

دیدگاه ها بسته شده است