سیر تحول تاریخی در متدلوژی خدمات حسابرسی

رشد کمی و پیچیدگی روز افزون فعالیت های تجاری صنعتی در دهه های اخیر، موجب گردیده است که صاحبان سرمایه قادر به اداره مستقیم شرکت ها نبوده و مدیریت واحدهای تجاری به افرادی غیر از مالکان آنها واگذار گردد. تفکیک “مالكيت ” از “مدیریت ” به نوبه خود نیاز به افراد متخصصی را که قادر به حسابرسی صورت های مالی واحدهای تجاری با فعالیت های گسترده و پیچیده باشند، افزایش داده است.
در پاسخگوئی به اینگونه تحولات، متدولوژی خدمات حسابرسی نیز الزاما یک مسیر تکاملی را پیموده و اشکال مختلفی به خود گرفته است. تغییرات کیفی در متدولوژی خدمات حسابرسی اغلب در مقاطعی صورت گرفته است که نارسائی های روش های موجود در محافل حرفه ای و یا محاکم قضایی کشورها مورد سؤال قرار گرفته و دست اندرکاران این حرفه را به چارہ جوئی جهت رفع نارسائی ها و نهایتا” تکمیل و اصلاح نحوه کلی حسابرسی واداشته است. این فرایند تکامل در واقع فرایند تطبيق متدولوژی با نیازهای جوامع در حال پیشرفت است که همگام با رشد و پیچیدگی روابط و فعالیت های تجاری صنعتی صورت گرفته است. در این مسیر تکاملی بطور مشخص سه نحوه کلی عمل را بشرح زیر میتوان يافت:
الف – حسابرسی مبتنی بر سندرسی یا “حسابرسی رویدادهای مالی”
این نحوه عمل، سندرسی را مبنای اصلی کار قرار میدهد و معاملات را بطور نمونه یا کامل از نقطه نظر مستندات و شواهد اعتبار و دقت ثبت های حسابداری مورد سند رسی قرار میدهد. کنترل محاسبات، بررسی طبقه بندی رویدادهای مالی و تطبیق صورت های مالی با دفاتر بخشی از بررسی های این نحوه عمل است. در این نحوه عمل، مواردی از قبیل سیستم حسابداری، معقول بودن اقلام صورت های مالی و یا اثبات وجود دارائی ها مورد توجه خاص قرار نمی گیرد و در واقع تنها مدارک و سوابق ارائه شده به حسابرسان مورد بررسی واقع می گردد.

خدمات ترازنامه

در این نحوه عمل حسابرسی، حسابرس کوشش خود را براثبات اقلام مندرج در ترازنامه متمرکز نموده و معمولا” توجهی به دفاتر ثبت اولیه معاملات نمی نماید. در این روش، فرض بر این است که وجود دارائیها و بدهیها مؤيد وقوع معاملات ونقل و انتقالات مالی مربوط است. مزیت این نحوه عمل، صرفه جوئی در مدت زمان حسابرسی و انجام کار حسابرسی در یک مرحله بعد از پایان سال مالی است. این روش هرچند وجود دارائیها و بدهیها را اثبات می کند لیکن شواهدی حاکی از اعتبار معاملات ثبت شده بدست نمی دهد. مضافا حسابرس قادر به کسب اطمینان لازم در رابطه با عدم وقوع موارد مهم اشتباه وتقلب نخواهد بود.

خدمات مبتنی بر سیستم

ویژگی اصلی این نحوه: عمل، اتکاء بر سیستم کنترل داخلی به عنوان مبنائی جهت حصول اطمینان از قابلیت اعتماد اطلاعات منعکسه در حساب ها است. در این متدولوژی کنترل های داخلی به منزله یک منبع جدید شواهد حسابرسی در کنار آزمون های تفصیلی، نقش اساسی می یابد. بدین لحاظ هرگاه کنترل های داخلی صاحبکار موثر ارزیابی گردد، حسابرسان قادر خواهند بود برای کسب بخشی از اطمینان لازم در مورد صحت سوابق حسابداری به کنترل های مزبور اتكاء نمایند. شناخت، ارزیابی و آزمون رعایت کنترل ها توسط حسابرسان مجرب، درجه ای از اطمینان را بدست می دهد که آزمون های تفصیلی به هر میزان قادر به دستیابی به آن نخواهد بود. در واقع اگر رویدادی ثبت نشده باشد هیچ میزان از آزمون های تفصیلی موفق به کشف آن نمی گردد. فرآیند حسابرسی در متدولوژی فوق و بطور کلی، دربرگیرنده مراحل زیر است:
برای اینکه عملیات حسابرسی به نحوی موثر و بموقع و با کارائی انجام گردد، کار ابتدا باید برنامه ریزی شود. برنامه ریزی موثر مستلزم”تعیین استراتژی” یا “برنامه کلی” حسابرسی است که به نوبه خود مبتنی بر درک صحیح فعالیت تجاری صاحب کار وشناخت عوامل موثر در عملکرد تجاری آن می باشد. در عین حال باید توجد داشت که برنامه ریزی یک فرایند مستمر است که در طول عملیات حسابرسی و تا خاتمه آن جریان می یابد.

خدمات حسابرسی

خدمات حسابرسی

در این مرحله، شناخت، ثبت و ارزیابی کنترل های داخلی مورد توجه قرار می گیرد. سیستم کنترل داخلی ابتدا شناسائی و ثبت می گردد و آنگاه با اجرای آزمون شناخت سیستم، برداشت حسابرس از آن مورد تائید قرار میگیرد. شرح سیستم باید اطلاعاتی را در بر گیرد تا بر آن اساس، وجود کنترل ها، قابلیت و کارایی اتکاء به آنها در عملیات حسابرسی قابل تشخیص و ارزیابی باشد. آنگاه حسابرس سیستم را از این جنبه که آیا مبنای قابل اعتمادی برای تهیه صورتهای مالی است مورد ارزیابی اولیه قرار میدهد. هرگاه ارزیابی اولیه از کنترل های داخلی، قابلیت اتکاء به آنها را مورد تائید قرار دهد، آزمون های رعایت روش ها جهت تعیین میزان تاثیر آنها در عمل اجرا می گردد. چنانچه نتیجه آزمون های مزبور رضایت بخش باشد. شرایط لازم برای کاهش میزان آزمونهای محتوا و یا تغییر زمان اجرای آنها تحصیل شده است.
هدف اصلی از ارزیابی سیستم کنترل داخلی و انجام آزمون های رعایت رو ش ها، تعیین میزان قابلیت اتکاء به سیستم و نتیجتا تعیین ماهیت، زمان و میزان آزمون های محتوا است. بدین ترتیب در صورت عدم وجود کنترل های داخلی مطلوب، نیازی به و اجرای آزمون های رعایت روش ها نبوده و باید نسبت به طراحی و اجرای کسترده آزمون های محتوای مناسب اقدام گردد. در هر صورت میزان محدودی از آزمون های محتوا همواره باید انجام شود تا اعتبار مانده حساب ها و و جود و تعلق دارائیها و بدهیها به واحد تجاری مورد تائید قرار گیرد.
این مرحله از حسابرسی مبتنی بر سیستم، به رسیدگی به صورت های مالی می پردازد. این رسیدگی از طریق اجرای آزمون های محتوا در باره معاملات و مانده حساب ها و همچنین انجام روش های بررسی تحلیلی صورت می گیرد. هدف از اجرای آزمون های محتوا، کسب شواهد لازم در رابطه با کامل بودن، دقت و اعتبار دفاتر و سوابق حسابداری است که به طرق گوناگون از قبیل بازرسی، تحقیق، بررسی تحلیلی، مشاهده عینی، اخذ تائیدیه از اشخاص ثالث و کنترل محاسبات انجام می گردد.

پس از انجام آزمون های محتوا و احراز این مطلب که سیستم مبنای قابل اعتمادی برای تهیه صورت های مالی است، حسابرس باید در رابطه با مطلوب بودن کلیت صورت های مالی قضاوت نماید. بنابراین، وی باید علاوه بر بررسی کاربرگ های حسابرسی و نتیجه گیری های مربوط، صورت های مالی را از یک دیدگاه منتقدانه مورد بررسی قرار دهد. تطبيق صورت های مالی با الزامات قانونی و يا استانداردهای متداول حسابداری، مناسب بودن رویه های حسابداری و اعمال یکنواخت و افشای صحیح آنها و افشای کافی اطلاعات در صورت های مالی از جمله مواردی است که باید مورد توجه قرار گیرد. مقایسه ارقام سال جاری با ارقام سنوات قبل، شناخت حسابرس از فعالیت تجاری صاحب کار و بررسی روندها و نسبت ها نیز باید در بررسی کلی صورت های مالی بکار گرفته شود.
شایان ذکر است که سیر تحول تاریخی در متدولوژی خدمات حسابرسی در محافل حرفه ای کشور ما، دقیقا” از الگوی فوق تبعیت نمی نماید. بدین لحاظ در روش های مورد عمل در موسسات حسابرسی بخش خصوصی و دولتی ایران، آمیزه های مختلفی از روش های فوق را به وضوح میتوان یافت که در مواجهه با وضعیت های کاری مربوط شکل گرفته است. در عین حال، حسابرسی مبتنی بر سیستم بتدریج در موسسات معتبر حسابرسی جایگزین روش های قبلی گردیده، لیکن کلیه مراحل و روش های مربوط بطور مدون در دسترس نبوده و بنحو کامل در عملیات اجرایی مورد استفاده قرار نگرفته است.

مطابق ماده ۲۷۲ ق.م.م سازمان حسابرسی جمهوری اسلامی ایران و حسابداران رسمی و شرکت های حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی که عهده دار انجام دادن وظایف حسابرسی و بازرسی قانونی یا حسابرسی اشخاص هستند در صورت درخواست اشخاص مذکور مکلف اند گزارش حسابرسی مالیاتی طبق نمونه ای که از طرف سازمان امور مالیاتی تهیه می شود، تنظیم کنند و جهت تسلیم به اداره امور مالیاتی مربوط در اختیار مؤدی قرار دهند. گزارش اخیرالذکر باید شامل موارد زیر باشد:
1. اظهارنظر نسبت به کفایت اسناد و مدارک حسابداری برای امر حسابرسی طبق مفاد قانون مالیات های مستقیم و مقررات مربوط با رعایت اصول و ضوابط و استانداردهای حسابداری
2. تعیین درآمد مشمول مالیات بر اساس مفاد این قانون و مقررات مربوط2
3. اظهارنظر نسبت به مالیات های تکلیفی که مؤدی به موجب قانون مکلف به کسر و پرداخت آن به سازمان امور مالیاتی بوده است.
4. سایر مواردی که در نمونه گزارش حسابرسی مالیاتی مورد نظر سازمان امور مالیاتی کشور تعیین خواهد شد.
مطابق تبصره (1) ماده ۲۷۲ ق.م.م اداره امور مالیاتی گزارش حسابرسی مالیاتی توسط شرکت حسابرسی را بدون رسیدگی قبول و مطابق مقررات برگ تشخیص مالیات صادر می کند، قبول گزارش حسابرسی مالیاتی موکول به آن است که مودی گزارش حسابرسی مالی نسبت به صورت های مالی که طبق استانداردهای حسابرسی توسط همان حسابدار رسمی یا شرکت حسابرسی تنظیم شده باشد را ضمیمه گزارش حسابرسی مالیاتی همراه با اظهارنامه مالیاتی یا حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه، تسليم اداره امور مالیاتی مربوط نموده باشد.

مطابق تبصره (۲) ماده ۲۷۲ ق.م.م سازمان امور مالیاتی کشور می تواند حسابرسی صورت های مالی و تنظیم گزارش مالیاتی اشخاص حقیقی و
حقوقی را به حسابداران رسمی یا شرکت حسابرسی واگذار نماید. در این صورت پرداخت حق الزحمه، طبق مقررات مربوط به عهده سازمان امور مالیاتی کشور می باشد.
ماده ۱. به منظور اعمال نظارت مالی بر واحدهای تولیدی، بازرگانی و خدماتی و همچنین حصول اطمینان از قابل اعتماد بودن صورت های مالی واحدهای مزبور در جهت حفظ منافع عمومی، صاحبان سرمایه و دیگر اشخاص ذینفع، اشخاص حقیقی و حقوقی به ترتیبی که در این آیین نامه معین می شود از خدمات تخصصی و حرفه ای حسابداران رسمی شاغل و شرکت حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران استفاده خواهند نمود.
ماده ۲. اشخاص حقوقی ذیل مكلف اند حسب مورد حسابرس و بازرس قانونی یا حسابرس خود را از میان شرکت حسابرسی که عضو جامعه حسابداران رسمی ایران می باشند، انتخاب نمایند.
الف) شرکت های پذیرفته شده یا متقاضی پذیرش در بورس اوراق بهادار و شرکت های تابعه و وابسته به آنها
ب) شرکتهای سهامی عام و شرکت های تابعه و وابسته به آنها
ج) شرکتهای موضوع بندهای (الف و ب) ماده ۷ قانون اساسنامه حسابرسی، با رعایت ترتیبات مقرر در تبصره یک ماده ۱۳۲ قانون محاسبات عمومی
د) شعب و دفاتر نمایندگی شرکت های خارجی که در اجرای قانون اجازه ثبت شعبه و نمایندگی شرکت های خارجی – مصوب ۱۳۷۶ – در ایران ثبت شده اند.
ه) مؤسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی و شرکت ها، سازمان ها و مؤسسات تابعه و وابسته به آنها.
و) سایر اشخاص حقوقی و حقیقی زیر که با در نظر گرفتن عواملی از قبیل درجه اهمیت، حساسیت و حجم فعالیت آنها (میزان فروش محصولات یا خدمات، جمع دارایی ها، تعداد پرسنل و میزان سرمایه) و همچنین میزان ظرفیت کاری شرکت حسابرسی و حسابداران رسمی، مشخصات یا فهرست آنها توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی تا پایان دی ماه هر سال اعلام می گردد:
1. شرکت های سهامی خاص و سایر شرکت ها و همچنین مؤسسات انتفاعی غیر تجاری
2. شرکت ها و مؤسسات تعاونی و اتحادیه های آنها
3. اشخاص حقیقی که طبق مقررات قانونی مربوط، مکلف به نگهداری دفاتر قانونی هستند
تبصره ۱- گزارش حسابرسی مالیاتی در مورد مالیات های غیر مستقیم نیز با توجه به بند (ه) ماده واحده قانون استفاده از خدمات تخصصی و حرفه ای حسابداران ذیصلاح به عنوان حسابدار رسمي- مصوب ۱۳۷۲- و تبصره (۴) آن، به ترتیبی خواهد بود که در نمونه گزارش حسابرسی مالیاتی تنظیمی سازمان امور مالیاتی کشور تعیین می گردد.
تبصره ۲- هرگاه حسابداران رسمی و شرکت حسابرسی و یا سازمان حسابرسی در اجرای بند الف این ماده به موارد ایرادی برخورد نمایند که به نظر آنها به اعتبار دفاتر خللی وارد ننمایند و تعیین درآمد واقعی مشمول مالیات امکان پذیر باشد ضمن درج موارد ایراد در گزارش خود درآمد مشمول مالیات را تعیین خواهد کرد.
الف) حسابداران رسمی و شرکت حسابرسی و یا سازمان حسابرسی مكلف اند ظرف یک ماه از تاریخ دریافت استعلام، دفاتر و اسناد و مدارک مربوط را بررسی و در صورتی که فعالیت مزبور در دفاتر ثبت نشده باشد، موضوع عدم ثبت فعالیت مالی را به طور کتبی به اطلاع رییس اداره امور مالیاتی برسانند. در این صورت اداره امور مالیاتی بر اساس پاسخ واصل شده، مطابق قانون و مقررات موضوعه اقدام خواهد نموده.
ب) در صورتی که فعالیت مالی مزبور در دفاتر ثبت شده باشد، حسابداران رسمی و شرکت حسابرسی و یا سازمان حسابرسی مكلف اند ظرف یک ماه از تاریخ دریافت استعلام، ثبت فعالیت های مورد استعلام در دفاتر مودی را ضمن توضیحات تکمیلی با ذکر شماره سند حسابداری همراه با تصویر اسناد حسابداری و مدارک ضمیمه به آن، به طور کتبی به اطلاع رییس اداره امور مالیاتی برسانند.
تبصره ۱. چنانچه قبل از صدور برگ تشخیص مالیات نسبت به ارائه گزارش خدمات حسابرسی مالیاتی در خصوص بندهای ب (هزینه های قابل قبول و استهلاکات) و ج (از جمله مالیات های غیر مستقیم، مالیات های تکلیفی و حقوق)ماده ۵ این آیین نامه و معافیت های مالیاتی نیاز به توضیحات تکمیلی حسابداران رسمی شرکت حسابرسی و یا سازمان حسابرسی استعلام خواهد نمود که به ترتیب زیر عمل خواهد شد:
الف) حسابداران رسمی و شرکت حسابرسی و یا سازمان حسابرسی مكلف اند ظرف یک ماه از تاریخ دریافت استعلام، توضیحات تکمیلی را به رییس اداره امور مالیاتی ارائه نمایند. در غیر این صورت و یا اعلام عدم دسترسی به دفاتر و اسناد و مدارک مؤدی از سوی حسابداران رسمی و شرکت حسابرسی و یا سازمان حسابرسی، اداره امور مالیاتی مطابق مقررات موضوعه جهت رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات و مالیات های تکلیفی مؤدی اقدام خواهد نمود.
ب) در صورتی که پاسخ حسابداران رسمی و شرکت حسابرسی و یا سازمان حسابرسی با توجه به قسمت اخیر تبصره (1) ماده ۲۷۲ ق.م.م از لحاظ انطباق با قانون و مقررات مالیاتی حسب نظر رییس اداره امور مالیاتی کافی به مقصود نباشد، موضوع به هیأتی متشکل از نمایندگان سازمان امور مالیاتی کشور و دبیر شورای عالی جامعه حسابداران رسمی ایران (نماینده سازمان حسابرسی در مورد گزارش های ارائه شده توسط شرکت حسابرسی مالیاتی آن سازمان) و یک نفر از حسابداران رسمی به انتخاب رییس کل سازمان امور مالیاتی کشور ارجاع می گردد. هیأت با حضور کلیه اکثریت اعضاء رسمیت یافته و رأی اکثریت اعضای هیات مذکور، مورد قبول سازمان امور مالیاتی کشور و جامعه حسابداران رسمی و سازمان حسابرسی بوده و مبنای حل و فصل پرونده های ذیربط قرار خواهد گرفت.

خدمات حسابرسی شرکت ها

خدمات حسابرسی شرکت ها

بررسی های هیأت یاد شده حسب مورد شامل مذاکره با حسابداران رسمی و شرکت حسابرسی و یا سازمان حسابرسی گزارش دهنده، مشاهده و بررسی اسناد و مدارک حسابرسی مالیاتی در رابطه با موضوع یا موضوعات مورد استعلام اداره امور مالیاتی و درخواست انجام رسیدگی های تکمیلی توسط حسابداران رسمی و شرکت حسابرسی و یا سازمان حسابرسی و اعلام نتیجه به هيأت خواهد بود.
تبصره ۲- نحوه اداره و تشکیل جلسات هیأت موضوع بند ب تبصره (۱) این ماده به موجب دستورالعملی خواهد بود که توسط هیات مزبور تهیه و به تصویب رییس کل سازمان امور مالیاتی کشور می رسد.
تبصره ۳. روسای ادارات امور مالياتي و حسابداران رسمی و شرکت حسابرسی ویاسازمان حسابرسی باید تمهیداتی به کار برند تا استعلام و ارسال پاسخ در مهلت های تعیین شده انجام شود. مکاتبات بین اداره امور مالياتي و حسابدار رسمی و بالعکس باید با ابلاغ کتبی و از طریق پست سفارشی صورت پذیرد.

انواع خدمات حسابرسی

– حسابرسی داخلی
شرکت حسابرسی و حسابداری حساب یارا برای انجام خدمات حسابرسی و کنترل حساب های داخلی تمامی موسسات مجاز با کادری مجرب و دانش آموخته رشته های حسابداری و حسابرسی آمادگی لازم را دارد. با سابقه 15 ساله خدمات حسابرسی داخلی متعددی انجام شده است که می توانیم به عنوان روزومه کاری خود ارائه دهیم.
– اعمال کنترل های داخلی در شرکت
کنترل داخلی به صورت زیر تعریف میشود:
کنترل داخلی یک ابزار مهم برای دست یابی به اهداف یک موسسه می باشد. زیرا با داشتن کنترل داخلی قابلیت اعتماد گزارش دهی مالی به مدیران اثبات خواهد شد و در کنترل داخلی مشخص می شود که قوانین و مقررات رعایت می گردد زیرا با قوانین کارآیی عملیات اثر بخش تر خواهد شد.
در کنترل داخلی کارکنان موفق و وظیفه شناس بهتر مشخص خواهند شد زیرا کارکنان برای جلوگیری از ضایع شدن داراییهای موسسه باید وظیفه شناس باشند.
– انجام خدمات مدیریت در زمینه های بررسی عملکرد مدیران و انجام حسابرسی عملیاتی
حسابرسی عملیاتی در شرکت‌ها، با تعیین اهداف و شاخص‌های مشخصی به ارزیابی عملکرد مدیریتی آن مجموعه پرداخته می‌شود تا مشخص شود مدیران اجرایی یک شرکت تا چه حد توانسته‌اند حداکثر استفاده از امکانات موجود را داشته باشند و در مدیریت خود عملکرد صحیحی بروز دهند. حسابرسی مدیریتی در کنار حسابرسی مالی می تواند موجب ارتقای سطح مدیریتی در سازمان‌ ها شود.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره خدمات حسابرسی، همین حالا با کارشناسان ما تماس بگیرید.

دیدگاه ها بسته شده است